بوی بد دهان، جرم، خونریزی لثه، افتادن غذا و جویدن یک‌طرفه فقط مشکلات
ظاهری نیستند. بیماری پریودنتال می‌تواند باعث درد، تحلیل استخوان اطراف
دندان و از دست‌رفتن دندان شود. آبسه ریشه نیز گاهی با تورم زیر چشم یا صورت
دیده می‌شود. ارزیابی در بخش دندانپزشکی یک بیمارستان دامپزشکی
شبانه‌روزی کرج به تشخیص مرحله بیماری و انتخاب درمان ایمن کمک
می‌کند.
حیوانات درد دهان را پنهان می‌کنند و ادامه غذاخوردن به معنی نبود درد
نیست. بسیاری غذا را بدون جویدن کافی می‌بلعند یا سمت سالم دهان را به کار
می‌گیرند. معاینه دوره‌ای، مراقبت خانگی و درمان حرفه‌ای سه بخش مکمل سلامت
دهان هستند.
بیماری پریودنتال چیست؟
پلاک لایه‌ای از باکتری‌ها و مواد آلی است که روی دندان شکل می‌گیرد. اگر
برداشته نشود، مواد معدنی بزاق آن را به جرم سخت تبدیل می‌کنند. التهاب
ابتدا لثه را درگیر می‌کند و در مراحل پیشرفته به بافت نگهدارنده و استخوان
اطراف دندان آسیب می‌زند.
جرم قابل‌مشاهده همیشه شدت واقعی بیماری زیر لثه را نشان نمی‌دهد. دندانی
که سطح آن نسبتاً تمیز است ممکن است پاکت عمیق یا ضایعه ریشه داشته باشد.
برای همین، ارزیابی کامل در بیمارستان دامپزشکی کرج شامل
معاینه دقیق و در موارد لازم رادیوگرافی دندانی است.
علائم بیماری دهان و دندان
بوی بد پایدار، قرمزی یا خونریزی لثه، جرم قهوه‌ای، آب‌ریزش دهان،
پنجه‌کشیدن به صورت، افتادن غذا، ترجیح غذای نرم، کاهش اشتها و تغییر رفتار
از نشانه‌ها هستند. دندان شکسته، تغییر رنگ دندان و لق‌شدن نیز باید بررسی
شود.
گربه‌ها ممکن است هنگام نزدیک‌شدن به غذا عقب بکشند، فریاد بزنند یا غذا
را از یک سمت بخورند. بعضی ضایعات دردناک گربه از سطح دندان شروع می‌شوند و
بدون معاینه دقیق قابل‌تشخیص نیستند. کاهش وزن تدریجی یا ژولیدگی مو نیز
می‌تواند پیامد درد مزمن باشد.
آبسه ریشه دندان
عفونت اطراف ریشه ممکن است پس از شکستگی، مرگ پالپ یا بیماری پیشرفته
لثه ایجاد شود. تورم زیر چشم اغلب با دندان‌های فک بالا ارتباط دارد، اما
محل تورم به دندان درگیر بستگی دارد. ترشح از پوست یا داخل دهان، درد در
بازکردن دهان و تب ممکن است وجود داشته باشد.
آنتی‌بیوتیک می‌تواند موقتاً التهاب را کم کند، اما منبع عفونت داخل دندان
یا بافت آسیب‌دیده را همیشه برطرف نمی‌کند. درمان قطعی ممکن است کشیدن دندان
یا درمان تخصصی ریشه باشد. تأخیر می‌تواند درد و تخریب استخوان را ادامه
دهد.
چه زمانی اورژانسی است؟
خونریزی کنترل‌نشونده دهان، تورم سریع صورت یا گردن، تنفس سخت، ناتوانی
در بستن دهان، شکستگی فک، جسم گیرکرده، سوختگی شیمیایی، درد شدید و نخوردن
آب نیازمند اقدام سریع‌اند. تورمی که با ضعف، استفراغ یا افتادن همراه است
ممکن است واکنش آلرژیک باشد، نه فقط آبسه.
در مشکلات تنفسی یا تورم سریع با بیمارستان دامپزشکی شبانه‌روزی
کرج تماس بگیرید. مقاله آنافیلاکسی
در سگ و گربه پس از انتشار نشانه‌های حساسیت شدید را توضیح می‌دهد.
چرا معاینه بیداری کافی نیست؟
معاینه حیوان بیدار برای غربالگری مفید است، اما سطح زیر لثه، پشت همه
دندان‌ها و عمق پاکت‌ها به‌طور کامل دیده نمی‌شوند. درد و حرکت حیوان نیز ایمنی
را محدود می‌کند. ارزیابی جامع دندانی معمولاً پس از بیهوشی کنترل‌شده شامل
بررسی هر دندان، پروب لثه و ثبت یافته‌هاست.
پیش از بیهوشی، شرح‌حال، معاینه و آزمایش‌های متناسب با سن و بیماری انجام
می‌شود. برنامه بیهوشی برای حیوان سالم با بیمار قلبی یا کلیوی یکسان نیست.
وجود مانیتورینگ، اکسیژن، دسترسی وریدی و تیم آموزش‌دیده معیار مهم انتخاب
بهترین بیمارستان دامپزشکی کرج برای جرم‌گیری و درمان
دندان است.
نقش رادیوگرافی دندانی
بخش بزرگی از دندان زیر لثه قرار دارد و از بیرون دیده نمی‌شود.
رادیوگرافی دندانی ضایعات ریشه، تحلیل استخوان، شکستگی و دندان نهفته را
نشان می‌دهد. تصمیم کشیدن یا حفظ دندان بدون این اطلاعات ممکن است ناقص
باشد.
رادیوگرافی عمومی فک در برخی تروماها مفید است، اما برای جزئیات ریشه،
تصاویر داخل دهانی ارزش بیشتری دارند. امکانات و پروتکل مرکز را پیش از
درمان بپرسید. صفحه بخش
دندانپزشکی بیمارستان فردیس خدمات مرتبط را معرفی می‌کند.
جرم‌گیری حرفه‌ای چگونه انجام
می‌شود؟
هدف فقط سفیدکردن تاج دندان نیست. پلاک و جرم بالا و زیر لثه برداشته،
سطوح بررسی و پولیش می‌شوند و یافته‌ها ثبت می‌گردند. دندان‌های آسیب‌دیده بر
اساس رادیوگرافی و ارزیابی درمان می‌شوند. پاک‌کردن سطح قابل‌مشاهده بدون
رسیدگی زیر لثه بیماری اصلی را باقی می‌گذارد.
جرم‌گیری بدون بیهوشی امکان بررسی و درمان کامل را فراهم نمی‌کند و خطر
حرکت ناگهانی، آسیب و ورود مواد به راه هوایی دارد. بیهوشی نیز بدون خطر
نیست، اما با انتخاب بیمار، آزمایش، پایش و حمایت مناسب مدیریت می‌شود.
تصمیم باید فردی و علمی باشد.
کشیدن دندان دردناک است؟
بی‌حسی موضعی، داروهای ضد درد چندوجهی و تکنیک جراحی مناسب برای کنترل
درد به کار می‌روند. بسیاری از حیوانات پس از حذف منبع درد مزمن، اشتها و
رفتار بهتری نشان می‌دهند. هدف حفظ هر دندان به هر قیمت نیست؛ هدف دهانی
بدون درد و عملکرد مناسب است.
پس از کشیدن، بخیه، غذای نرم و محدودیت جویدن اجسام سخت ممکن است توصیه
شود. داروها را دقیق بدهید و دهان را بدون اجازه دستکاری نکنید. خونابه
اندک ممکن است طبیعی باشد، اما خونریزی ادامه‌دار، تورم فزاینده یا نخوردن
باید گزارش شود.
مسواک‌زدن صحیح
مسواک روزانه مؤثرترین مراقبت خانگی برای کنترل پلاک است. از خمیردندان
مخصوص حیوان استفاده کنید؛ خمیردندان انسانی ممکن است کف زیاد یا مواد
نامناسب مانند زایلیتول داشته باشد. آموزش باید تدریجی و با پاداش انجام
شود، نه با زور.
ابتدا لمس لب و لثه، سپس تماس کوتاه مسواک و در نهایت حرکت روی سطح
بیرونی دندان‌ها تمرین شود. اگر دهان دردناک یا خونریزی‌دار است، پیش از شروع
مسواک معاینه کنید. مسواک جرم سخت موجود را حذف نمی‌کند و بعد از درمان
حرفه‌ای برای جلوگیری از بازگشت پلاک مفیدتر است.
محصولات کمکی
غذاها، تشویقی‌ها، ژل‌ها و افزودنی‌های آب ممکن است کمک‌کننده باشند، اما
جای مسواک و درمان حرفه‌ای را نمی‌گیرند. محصول باید برای گونه، وزن و وضعیت
دندان مناسب باشد. اجسام بسیار سخت مانند استخوان، شاخ یا سنگ می‌توانند
دندان را بشکنند.
برچسب و شواهد محصول را بررسی کنید. در حیوان دارای بیماری کلیه، قلب یا
رژیم درمانی، سدیم و ترکیبات خوراکی اهمیت دارند. دامپزشک می‌تواند گزینه‌ای
هماهنگ با شرایط بیمار پیشنهاد دهد.
ارتباط سلامت دهان با بدن
بیماری دهان منبع درد و التهاب است و در حیوانات دارای بیماری‌های
سیستمیک مدیریت آن اهمیت دارد. با این حال، ادعاهای قطعی درباره اینکه هر
جرم دندان مستقیماً یک بیماری اندامی خاص ایجاد می‌کند باید با احتیاط بیان
شوند. رابطه‌ها پیچیده‌اند و سن و بیماری‌های مشترک نقش دارند.
رویکرد علمی یعنی ارزیابی کل بیمار، کنترل درد و عفونت و کاهش بار پلاک،
نه ترساندن صاحب حیوان. یک بیمارستان دامپزشکی کرج باید
مزایا، خطر بیهوشی، گزینه‌ها و هزینه‌ها را شفاف توضیح دهد.
برنامه معاینه دوره‌ای
فاصله معاینه به سن، نژاد، شکل فک، وضعیت قبلی و مراقبت خانگی وابسته
است. نژادهای کوچک و حیواناتی با ازدحام دندان ممکن است زودتر نیاز به
رسیدگی داشته باشند. بررسی دهان باید جزئی از چکاپ باشد.
بوی بد را طبیعیِ سن ندانید. ثبت عکس‌های دوره‌ای از نمای بیرونی لثه
می‌تواند تغییر را نشان دهد، اما جای معاینه را نمی‌گیرد. برای نوبت یا
راهنمای مراجعه از صفحه تماس با بیمارستان
فردیس استفاده کنید.
پرسش‌های رایج
آیا غذای خشک دندان را تمیز
می‌کند؟
غذای خشک معمولی به‌تنهایی جای مسواک را نمی‌گیرد. برخی رژیم‌های دندانی
طراحی خاص دارند و باید متناسب با بیمار انتخاب شوند.
آیا بوی بد دهان طبیعی است؟
بوی پایدار می‌تواند نشانه پلاک، بیماری لثه، دندان آسیب‌دیده یا بیماری
دیگر باشد و نیاز به بررسی دارد.
هر چند وقت جرم‌گیری لازم است؟
فاصله ثابت برای همه وجود ندارد. معاینه و ریسک فردی زمان مناسب را
تعیین می‌کند.
منابع علمی
- 2019
AAHA Dental Care Guidelines for Dogs and Cats - WSAVA
Global Dental Guidelines - World Small
Animal Veterinary Association Global Dental Guidelines؛ PubMed
جمع‌بندی
ادامه غذاخوردن، درد دندان را رد نمی‌کند. بوی بد، خونریزی لثه، افتادن
غذا، تورم صورت و دندان شکسته نیازمند ارزیابی‌اند. درمان کامل شامل بررسی
زیر لثه، رادیوگرافی در موارد لازم، کنترل درد و مراقبت خانگی است. امکانات
بیهوشی و مانیتورینگ، رادیوگرافی و تیم دندانپزشکی معیار انتخاب
بهترین بیمارستان دامپزشکی کرج برای سلامت دهان حیوان
هستند.